ابراهيم عاملي ( موثق )
455
تفسير عاملي ( فارسي )
( عبد يغوث و عبد العزّى ) اين گونه اولاد بشركت شيطان فراهم شده است . مجمع : حفص « رَجِلِكَ » بكسر جيم خوانده است و ديگران با سكون جيم ، و بعضى گفتهاند : مقصود از اولاد در « شارِكْهُمْ فِي الأَمْوالِ وَالأَوْلادِ » آن فرزندان زنده بگور شده است كه شيطان شريك شده است كه به اين كار زشت اقدام شده است . « أفَأَمِنْتُمْ أَنْ يَخْسِفَ » 68 مجمع : كلمه ى « يخسف و نرسل و نعيد و نرسل و نغرق » هر پنج كلمه بقرائت ابن كثير و ابو عمرو با نون به صورت متكلَّم است و بقرائت ابو جعفر و يعقوب كلمه ى آخر « تغرق » با تاء به صورت غائب مؤنث است ، و قرائت ديگران هر پنج كلمه با ياء به صورت غايب مذكر است . « وَلَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ » 70 كاشانى : يعنى بواسطه ى نطق و عقل و تميز اولاد آدم را گرامى داشتيم يا بواسطه ى خداشناسى و يكتاپرستى برترش كرديم . كشف نوشته : بنده كه كرامت حقّ يافت نه از آن يافت كه طاعت داشت بلكه طاعت از آن داشت كه كرامت يافت و نه دعاء بنده حقّ را بر اجانب داشت بلكه اجابت حقّ بنده را بر دعا داشت و بنده كه حقّ را يافت نه از طلب يافت كه طلب از يافتن يافت . « وَحَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ » تأويلات كاشانى : يعنى وسيله ى سعادت در دنيا و آخرت را براى او فراهم كرديم بموجب توانائى در كوشش و بچنگ آوردن آن يا معنى چنين است : او را بر جسم و روح سوار كرديم چون فراهم شده ى از هر دو است و سير و كمالش در آن دو فراهم مىشود . حسينى : گفتهاند : برّ آن است كه ظهور دارد از نعوت و صفات و بحر آنچه مستور است از حقايق ذات . « وَفَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا » مجمع : يعنى بر بيشتر مخلوقات كه ملائكه از آنها نيستند و آدمى بر ملك فضيلت ندارد ، و ممكن است معنى كثير « جميع » باشد يعنى بنى آدم را بر جميع مخلوقات برترى داديم .